Song analyse is een rubriek waarin elk kwartaal een nummer onder de loep wordt genomen. Hierbij wordt gekeken naar het harmonisch schema, de structuur van het nummer, de tonaliteit,  het historisch kader etc etc.  De eerst compositie die onder de loep werdt genomen was Stairway to heaven van Led Zeppelin. Zitten hier nu echt maatwisselingen in? Wat voor toonladder gebruikt Jimi Page in zijn solo. All secrets will be revealed 🙂 De tweede is het nummer Jane says van de Amerikaans alternative band Jane’s Addiction.

Stairway To Heaven, misschien wel de meest onwaarschijnlijke hit aller tijden

Geen andere song van de legendarische band Led Zeppelin is meer op de radio gedraaid dan Stairway to Heaven. Tijd voor een grondige analyse.
De blokfluit in het intro werd gespeeld door John Paul Jones ( bassist van de band), die ook nog de opgaande baslijn voor zijn rekening nam. Het tergende zweverige geluid van de blokfluit draagt mede bij bij aan de mystieke , modale sfeer van de song. De tekst is van Robert Plant, de akkoorden van Jimi Page. De song heeft meer dan een jaar in beslag genomen !!

Voordat we dit nummer gaan bekijken is het wel leuk om eerst eens naar de redenen te kijken waarom dit eigenlijk niet een hit had moeten worden.

Er zijn grofweg 3 redenen waarom Stairway to Heaven geen hit had moeten worden:

1 De vocals beginnen op 50 sec. Meestal begint het refrein in die tijd al op 55 sec. Zou het langer duren dan 60 seconden voor het refrein zou beginnen dan zou het nummer niet afgespeeld worden op de radio.
2 Het nummer is bijna 8 min. lang ! Dat is twee keer zo lang als het maximum van 4 min.
3 Het nummer werd nooit uitgebracht als single!

Voilà, drie sterke redenen om Stairway to Heaven niet te draaien op de radio …
Structuur / vormschema

De volledige song bestaat uit 7 delen:
A – intro
B – eerste couplet, vocale
C – 8 maten interlude
B2 – tweede couplet
C2 – 8 maten interlude
D – couplet 3
E – 8 maten opbouw
F – solo
G – outro

Het harmonisch schema

Stairway to Heaven begint met een zogenaamd line cliché , een dalende chromatische baslijn vanaf de root van het akkoord. De beginakkoorden zijn natuurlijk het kroonjuweel van de song.

am – g # aug – c / g – d / f# – f maj 7

De baslijn speelt:
a – gis – g – fis – f

Was Stairway to Heaven met deze line cliché de eerste ? Zeker niet, velen gingen Jimi Page reeds voor.
Enkele voorbeelden zijn:
Cry me a River, Feelings, It Don’t Mean a Thing, Masquerade, My Funny Valentine, My Romance, My Favorite Things etc. etc. ( zie Spotify )
De overwegende toonsoort is am. Echter het d akkoord met de noot fis in het akkoord hoort daar niet thuis (in am hoort tenslotte een dm akkoord) Dit is een modale verwijzing naar a dorisch ( a b c d e fis g a )

De vocals komen na 50 seconden. Met de zangmelodie is echter iets vreemds aan de hand. De melodie komt nooit verder dan de kwint. Als toonsoort kan je dan ook eerder denken aan hypo-eolisch dan aan een a min toonsoort (hypo-eolisch loopt van e tot e)
De vocale melodie raakt nooit de 6e interval.

Het tweede akkoord, een Am met een toegevoegde 9e gebruikt de opgaande baslijnen G # en door dit te doen zijn we in harmonisch of melodisch mineur.
Het derde akkoord, een C / G kan zowel in de sleutel van G, dus een IV trap, of in de toonsoort C als een I trap.Het vierde akkoord, een D / F # dringt ons door de harmonische toon fis over aan a melodisch mineur.

Het vijfde akkoord, een Fmaj7 brengt ons definitief in a eolisch (mineur)

Alle akkoorden in het intro zijn dan ook van modale aard. De sfeer wordt versterkt door de blokfluit die doet denken aan een middeleeuwse / volks melodie.

Chord 1, A Dorian (of A Eolische)

Chord 2, A Melodic Minor (A Dorian met een maj7)

Chord 3, A Dorian (of A Eolische)

Chord 4, A Dorian

Chord 5, A Eolische

Chord 6, A Eolische (of A Dorian)

Chord 7, A Eolische (of A Dorian)